Zwart-wit fotografie
Henk Adriani · Fotografie en ambacht
Zwart-witfotografie – van opname tot afdruk
Licht, schaduw, vorm en structuur bepalen het karakter
van een zwart-witfoto. In de uiteindelijke afdruk komen
die eigenschappen samen: in de nuances van het beeld,
de diepte van het zwart en het oppervlak van het papier.
Als fotograaf en beeldend kunstenaar werk ik met zowel
analoge als digitale fotografie. Het maken van een beeld
en de keuze van de afwerking horen voor mij bij elkaar.
Een afdruk vanaf een negatief vraagt om een andere
werkwijze dan een pigmentprint vanaf een digitaal bestand.
Iedere uitvoering biedt eigen mogelijkheden.
Op deze pagina vind je een overzicht van de mogelijkheden,
met verwijzingen naar de afzonderlijke onderwerpen.
Welke afdruk past bij jouw foto?
De eerste keuze is het uitgangsmateriaal: een origineel
negatief of een digitaal bestand. Vervolgens bepalen
het papier, het formaat en de afstemming van het beeld
hoe de foto tot zijn recht komt.
Vanaf negatief · PE-papier
Een klassieke zwart-witafdruk
Bij een doka-afdruk wordt het beeld rechtstreeks
vanaf het negatief op lichtgevoelig zwart-witpapier
belicht en vervolgens fotografisch ontwikkeld.
Tijdens het afdrukken kunnen belichting en contrast
op het beeld worden afgestemd.
PE-papier heeft een kunststofgecoate papierbasis.
Het is een praktische keuze voor losse afdrukken,
presentaties en foto’s die worden ingelijst.
Vanaf negatief · Barietpapier
Een afdruk op bariet
Barietpapier is traditioneel zwart-witfotopapier
met een vezelbasis en een barietlaag onder de
lichtgevoelige emulsie. Het oppervlak en het
papierkarakter spelen een belangrijke rol
in de beleving van de foto.
Deze afwerking is interessant wanneer de fysieke
afdruk centraal staat, bijvoorbeeld bij een
persoonlijke fotoserie, een portfolio of
een tentoonstelling.
Vanaf digitaal bestand
Digitale zwart-witprints en fine art
Een digitale opname, een bewerkt beeld of een scan
van een negatief kan het uitgangspunt zijn voor
een digitale zwart-witprint. Daarbij worden
toonverdeling, contrast en scherpte afgestemd
op het beoogde resultaat.
Bij een pigmentprint heeft de papierkeuze veel
invloed op de uitstraling. Een mat papier geeft
een andere beleving dan een papier met glans
of een zichtbare oppervlaktestructuur.
Overzicht en beeldselectie
Contactbladen en contactsheets
Een contactblad brengt een reeks opnamen samen
op één vel. Dat helpt bij het vergelijken van
beelden, het selecteren van foto’s en het
samenstellen van een serie.
Een analoog contactblad wordt gemaakt door
negatieven rechtstreeks in contact met fotopapier
te belichten. Een digitale contactsheet wordt
opgebouwd uit digitale bestanden.
Analoog fotograferen begint bij een goed negatief
Bij analoge zwart-witfotografie vormen belichting en
filmontwikkeling de basis voor de latere afdruk.
De filmkeuze, het onderwerp en de manier van ontwikkelen
beïnvloeden onder meer het contrast en de korrelweergave.
Na het ontwikkelen kan een negatief rechtstreeks in
de doka worden afgedrukt. Scannen biedt daarnaast
mogelijkheden voor digitale selectie, bewerking
en verdere verwerking.
Het zwart-witlaboratorium
Voor de praktische laboratoriumdiensten kun je ook
terecht op mijn gespecialiseerde website
Zwartwitfoto.com.
Hier op Adriani.eu lees je over de achtergronden,
technieken en mogelijkheden binnen mijn werk.
De afwerking is onderdeel van het beeld
Een foto is voor mij pas voltooid wanneer ook
de uitvoering klopt. Een klein beeld dat je van dichtbij
bekijkt, stelt andere eisen dan een grote foto aan
de muur. Ook de structuur van het papier en de manier
van presenteren beïnvloeden wat je in het beeld ziet.
Daarom begint de keuze voor een afdruk bij het beeld
zelf. Wil je fijne details benadrukken, een zachte
toonverdeling behouden of juist krachtige contrasten
laten spreken? Vanuit die bedoeling kunnen de
afdrukmethode, het papier en het formaat worden gekozen.
Van zwart-witfotografie naar grafische kunst
Binnen mijn eigen kunstenaarspraktijk kan een foto
ook het begin zijn van een verdere bewerking.
Met fotografische en grafische technieken onderzoek
ik hoe een beeld een andere structuur, sfeer
en zeggingskracht kan krijgen.
Een Toyobo-ets of een fotografische zeefdruk heeft
een eigen maakproces en artistiek karakter.
Op de techniekpagina’s lees je hoe ik deze
mogelijkheden in mijn werk gebruik.
“Ik schilder waar de fotografie ophoudt.”